Een blik op de toekomst: gaan we samen alles delen?

31/01/2017

De nabije toekomst zie er niet zo rooskleurig uit voor een jongere vandaag. Van ‘hotel mama’ naar een onzeker freelance statuut, en als hij thuis komt enkel een computer om hem een troostende schouder te lenen. En als de planeet echt onleefbaar wordt kan hij misschien naar Mars verhuizen, maar dan moet hij of zij wel echt oud voor worden. Je bent bijna geneigd te gaan denken dat hun hoge levensverwachting wel eens een vergiftigd geschenk zou kunnen zijn.

Van het eens zo optimistische toekomstbeeld schiet er niet zoveel meer over. Maar misschien schuilt achter al die doemscenario’s een rooskleurigere dageraad. Met minder focus op bezit en meer op collectiviteit. Dit klinkt misschien wat zweverig, maar als we goed rond ons kijken kunnen we al de sporen zien van de deeleconomie of share economy. Voorbeelden die iedereen kent zijn de taxidienst Uber en het virtuele reisbureau AirBnb. Allebei zijn ze omstreden en worstelen ze met kinderziektes die eigen zijn aan een nieuw systeem. Toch zijn zij maar het topje van de ijsberg. Deze diensten worden vaak in een adem genoemd met de millennials.

De generatie die alles deelt

Millennials (of ‘de jeugd van vandaag’), de generatie die in het nieuwe millennium volwassen is geworden, staan ook bekend als de Facebookgeneratie of de generatie die alles deelt. Zowel in positieve als in negatieve zin. Ze zouden minder aan bezit hechten, maar aan de andere kant lichtzinnig hun privacy zomaar online te grabbelen gooien. Daar bestaat dan weer het gevaar dat ze op een dag geen identiteit meer hebben – omdat ze gestolen is. Deze generatie is in een bad vol mogelijkheden geboren, maar heeft van zijn ouders geen zwembandjes meegekregen. Daarom vallen er veel jongeren uit de boot; de één al harder dan de ander.

Zeg niet meer auto, maar mobiliteit

Koning auto wordt stevig in vraag gesteld door de deeleconomie. Nu is vooral carpoolen bekend, maar voor velen gaat dat nog niet ver genoeg. Veel jonge stedelingen zien het nut niet meer in van een eigen auto en zijn op zoek naar alternatieven. In de verre toekomst zouden er overal zelfrijdende, elektrische stadswagentjes worden gebruikt als een taxi zonder taxichauffeur.

Een eigen huis? Nee, dank u!

Anderen wijzen er dan weer op dat de millennials het idee van huisje-tuintje niet zien zitten en er zichzelf willen tegen afzetten. Het probleem is dat de Vlaming van nature honkvast is en een baksteen in de maag heeft. Toch zijn er alternatieven. Cohousing projecten waarbij je een gemeenschappelijke ruimte hebt naast afzonderlijke wooneenheden passen perfect in het plaatje van de deeleconomie. Die probeert namelijk een positieve vicieuze cirkel te bewerkstelligen. En als je met veel mensen een huis deelt, ga je ook makkelijker bij je buren iets lenen of samen praktische spullen zoals een wasmachine delen.

Nog meer (spullen) delen

Andere voorbeelden op het gebied van lenen vinden we – zoals gewoonlijk als het om nieuwe dingen gaat – in Nederland: zoals de kledingbibliotheek. Gebaseerd op de aanname: we dragen 80 procent van de tijd maar 20 procent van onze kleren. In Antwerpen zou er in de nabije toekomst ook zo’n kledingbibliotheek openen. Bij ons zijn er de herstel- of repair café’s die je verouderde apparatuur een tweede leven geven. Nader bekeken tonen deze initiatieven  aan dat de deeleconomie altijd een verhaal van vallen en opstaan is. In het begin is er veel enthousiasme, maar dan verwateren de grote ambities. Om al deze initiatieven een ruggengraat te geven ijveren mensen als Rutger Bregman voor een basisinkomen voor iedereen.

Basisinkomen

De les van de geschiedenis is volgens Bregman ‘alles was vroeger slechter’. Het grote probleem van onze tijd is volgens hem dat we geen idee hebben hoe we het nog beter kunnen maken. Hij heeft dat wel: het basisinkomen. De kers op de gedeelde taart (en volgens Rutger Bregman de volledige taart) zou dus wel eens een universeel basisinkomen zijn. Het idee achter het universele basisinkomen is het belastingsgeld te verdelen. Weg met de uitkeringen en bijbehorende controlerende instanties en gratis geld voor iedereen! Lijkt te mooi voor waar te zijn? Hoor het hem zelf dan overtuigend uitleggen.

Vierdaagse werkweek

Door het basisinkomen zou ‘de droom’ van een vierdaagse werkweek  – die ooit door Einstein voorspeld werd – dichterbij kunnen komen. Want aan de ene kant zitten we met werknemers die kampen met een burn-out, en aan de andere kant met torenhoge werkloosheidcijfers. Daar is (op het eerste zicht) een simpele oplossing voor: het werk herverdelen. In plaats van de vijf dagen zouden we allemaal vier dagen gaan werken. Hierdoor komen er meer mensen aan het werk kunnen en de mensen die al werken houden meer tijd over die ze dan (voor een deel) kunnen besteden aan (een deeltje van) de deeleconomie. En zo is iedereen tevreden. Of toch minder ontevreden.

Begin met bewust worden

Delen en consuminderen worden dus stilaan hip, maar er zal nog veel water naar de zee en terug moeten vloeien voor de deeleconomie er echt is. Nu is de nood nog niet aan de man. Toch kan je je zelf al leren om bewuster te consumeren (en je leven te versimpelen). Zo kan je bijvoorbeeld meedoen aan het 100-dingen project.

Dieter Stockman

Plaats een reactie

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.