Ontdek de historische Kortrijkse eilandjes op Open Monumentendag

10/09/2021

Op zondag 12 september is het terug Open Monumentendag. Dan gooien honderden erfgoedsites gratis de deuren open. Kortrijk en de regio Zuid-West-Vlaanderen pakken uit met een mooi programma. Zo is er ‘The Territorial Lab’ in Broeltoren Zuid met een pop-up tentoonstelling over de vele historische eilandjes in Zuid-West-Vlaanderen. Een aantal van die sites kan je vervolgens al fietsend ontdekken! 

Copyright foto header: Guillaume Demeyer voor Eiland Collective

Broeltorens

Je bent er ongetwijfeld al tientallen keren voorbij gereden, gelopen, gefietst of gewandeld. Ze zijn het postkaartje van de stad Kortrijk en flankeren of overbruggen de Leie aan de Broelkaai en de Verzetskaai. De Broeltorens zijn gaaf bewaarde overblijfselen van de middeleeuwse bouwkunst in de stad en zijn een beschermd monument. Ze behoren ongetwijfeld tot de iconen van de stad en vormen het decor van talloze plaatjes. Het zijn eigenlijk overblijfselen van de stadswallen in de middeleeuwen. De muren rond de stad werden ondertussen volledig verwoest door de oorlogen, waardoor de torens, opgetrokken uit kalk- en zandsteen, het enige overgebleven bewaard bouwwerk zijn.

Ongetwijfeld ben je ook al vaak geprikkeld geweest om te weten hoe die torens er van binnen uitzien. Wel dat kan. Tijdens het tweede weekend van september, op zondag 12, is er traditiegetrouw de Open Monumentendag in Vlaanderen. Het is een dag waarbij gebouwen die normaal gezien nooit bezocht kunnen worden, éénmalig de deuren openen voor een nieuwsgierig kijkpubliek. Een niet te missen afspraak om zelf te ontdekken hoe deze paradepaardjes er van binnen uit zien.

De Broeltorens lijken tweelingen (maar zijn dit niet) en worden verbonden door de Broelbrug of Hoge Brug die drie bogen telt. De zuidelijke toren (de Speietoren of Blauwe toren) werd gebouwd in de 14e eeuw om het bootverkeer op de Leie te controleren. De tweede, noordelijke toren (de Ingelbrugtoren) dateert uit het begin van de 15e eeuw. Ze werden vroeger soms gebruikt als munitiedepot. Ooit waren het archeologisch museum en de Academie er gevestigd. Tijdens de Open Monumentendag doet de zuidelijke toren ook dienst als infopunt voor de andere opengestelde gebouwen in de regio Kortrijk.

Het interieur van de Broeltorens. Copyright: Stad Kortrijk

Slotklooster

Heb je je ooit afgevraagd hoe het moet zijn om in te treden in een slotklooster, waardoor je volledig afgesneden van de buitenwereld de rest van je leven slijt gewijd aan God en religie. Tot voor kort was er ook zo een slotklooster van de Ongeschoeide Karmelietessen in Kortrijk, maar ongeveer een jaar geleden hebben de laatste twee zusters hun klooster aan de Grote Kring in Kortrijk verlaten. Tot dan kon je wel terecht in de kapel van het klooster, maar de kloostergebouwen waren absoluut een ‘no go’-zone voor gewone leken.

Daar komt nu verandering in. Doordat er zich geen nieuwe rekruten meer aandienden om een leven binnen de kloostermuren door te brengen, heeft de orde noodgedwongen besloten het klooster te sluiten. Daardoor krijgen we nu de kans om een kijkje te gaan nemen binnenin het kloostercomplex. Reservatie is wel noodzakelijk en je kan er enkel terecht onder begeleiding van gidsen die je meenemen en vertellen over het spirituele en dagelijkse leven van de kloosterzusters. Er loopt ook een tentoonstelling met foto’s en objecten uit die tijd. Omwille van de verwachte drukte, en voor wie er niet in slaagt een tijdslot te reserveren het eerste weekend, is het klooster ook geopend op zondag 19 september.

Kortrijkse eilandjes

Tot slot kan je nog een fietstocht plannen rond de stad om haar geheime eilanden (meer dan 20 worden opengesteld voor het publiek) te bezoeken. Deze eilanden zijn in feite waterburchten, nederzettingen in de provincie West-Vlaanderen, die omgeven zijn door een gracht. Momenteel zijn deze omgevormd tot sociale katalysatoren met educatieve, recreatieve of culturele bestemming. Op een kaart en een brochure, die net voor Open Monumentendag beschikbaar zal zijn, tref je de route aan en meer informatie over deze bijzondere ruimtes. De tocht is een organisatie van Designregio Kortrijk. Vanaf 10 uur haal je de fietsroute af in Broeltoren Zuid.

En buiten Kortrijk

Voor wie het echt niet kan laten zijn er ook talloze architecturale pareltjes te ontdekken in de nabije buurt. In Gent is villa De Bondt, het woonhuis van architect Jan-Albert De Bondt in het Gentse Miljoenenkwartier vrij te bezoeken, naast het majestueuze Wintercircus en de Vynckiersite. De Atlantikwall Raversyde in Oostende is ondertussen een klassieker geworden. Brugge pakt uit met de Sint-Godelieveabdij en het klooster van de Minderbroeders Kapucijnen. Antwerpen heeft een steenrijk verleden boven de grond, maar daaronder bevindt er zich een ondergronds gangenstelsel van natuurlijke en uitgegraven waterwegen met houten gewelven, kanaaltjes, bruggetjes, riolen en sluizen die je tijdens een rondleiding kan ontdekken. Daarnaast zijn zowat alle districtshuizen rond de stad geopend.

Wallonië stelt in hetzelfde weekend eveneens talloze monumenten open en doet dit traditiegetrouw verdeeld over 2 dagen. Zowel op zaterdag als zondag kan je er terecht tijdens de Journées du Patrimoine en Wallonie. Trekpleisters zijn er de talloze kastelen die Wallonië rijk zijn. Aanraders zijn het Château de Villemont in Tintigny, Château Nihoul in Cras-Avernas, het Château de Froidcour in Stoumont en het Domaine de la Falize et d’Arthey in La Bruyère. Een greep uit het volledige aanbod tref je aan op www.journeesdupatrimoine.be.

Brussel is een weekend later aan de beurt en is ook gespreid over 2 dagen (18 & 19 september). De open monumentendagen heten er ondertussen Heritage Days Brussels. De toppers zijn er dit jaar de vrijmetselaarstempel van de Cercle des Amis philantropes waarbij de Grote Tempel geïnspireerd is op het Oude Egypte, de residentie van de gouverneur van de Nationale Bank van België en zowat alle parlementen die België rijk is (zowel het Federaal, Franse gemeenschap, Vlaams en Brussels maar ook het Europees parlement doet mee). Meer info op heritagedays.urban.brussels.

Ludo Schoukens

Plaats een reactie

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.