Recensie – Paling (Antigone): De leerling werd de meester

23/10/2020

Theater Antigone staat er wel om bekend om onder een, op het eerste gezicht absurde en grappige titel een stevige brok theater te steken. Dit is ook het geval in de nieuwe voorstelling “Paling” van Michaël Vandewalle.

Michaël, bij de gekenden ‘de regisseur met de aanstekelijke lach’, is een bekend gezicht in Theater Antigone. Hij studeerde als maker af aan het RITCS, kwam direct terecht bij de jongerenwerking en regisseert sinds enkele jaren ook de sociaalartistieke projecten, die alsmaar stijgen in populariteit.

In Paling staan twee heel sterke spelers op scène. Zoals in vele heldenverhalen werd in deze productie zowaar de leerling de meester, want als één van de twee spelers staat namelijk Jos Verbist. Jos was sinds 1979 voor een lange tijd artistiek leider van Theater Antigone en ging onlang met pensioen. Hij neemt nu zijn tijd om zijn passie voor spel voort te zetten. Naast hem staat de vriendelijke Joke Emmers. Haar kennen we vooral van op TV, zoals in Den elfden van den elfden en Beau Séjour.

 

De pa-ling

De voorstelling vertelt het verhaal van een weduwe vader die na enkele jaren terugkeert naar zijn volwassen dochter, die naar de stad was verhuisd om er te werken. Hij doet dat niet zomaar; beide karakters hangen aan een bepaald noodlot.

“Ik heb iets met vissen, en ik vind paling een grappig woord”, zegt Michael in een interview. In de titel zit al enorm veel verborgen. Zo kan je het bekijken als “Pa + ling”, als het ware de nakomeling van de pa. De relatie tussen ouder en kind is bijzonder, maar kan ook vreemd zijn of uitdraaien. Het idee om iets met een vader en een dochter te doen, kwam nadat Michaël de Duits-Oostenrijkse film Toni Erdman zag. Ook het boek De lange weg naar huis van Patrik Svensson, over vader en zoon die gaan vissen en waar de paling en diens mythes centraal staan, was een inspiratiebron. De paling en andere kleine referenties naar water en zee zullen binnen de tekst een centrale rol krijgen.

Opmerkelijk aan de voorstelling is dat de tekst deze keer niet ontstond tijdens het creatieproces, zoals Michaël wel meestal doet. Schrijfster Stefanie Claes, die onlangs het nieuwe poppenspel Mia Kermis bracht, schreef voor deze voorstelling een tekst naar de verschillende inspiratiebronnen waar Michaël en zijn topspelers dan aan de slag mee konden. Het is een stevige, dynamische en toch wel poëtische tekst die overkomt! 

Alweer een sterk beeldende voorstelling

Het decor is interessant simpel: een groot wit doek waarop geprojecteerd kan worden en twee frigo’s aan elke kant, een grote en een kleine. Elke frigo stelt de woonkamer van een thuis voor, het ouderlijk huis aan een meer en het appartement van de dochter in de stad. Het speelvlak is niet al te groot. Deze keuzes creëren een intiemere sfeer.

In het algemeen is het, zoals zijn eerder werk Lanterna Magica, een heel beeldende voorstelling. Op het doek worden geregeld kleurvlakken geprojecteerd. Deze zijn voor eigen interpretatie vatbaar, maar geven simpelweg ook een esthetische meerwaarde. Ook hier werkt Michaël alweer met schaduwspel.

De tekst van Stefanie waarmee ze dus werkten, bevat een bepaald ritme en werkt zeer verbeeldend. Op scène, qua decor en spel wordt niet al te veel meegegeven. De tekst en subtiele mime creëren de omgeving. Daarnaast is er ook een goed gevoel voor humor die het wel een luchtige voorstelling maakt.

Tragikomisch duo

Het tragikomisch duo vader & dochter zou je, met alle respect, wat kunnen vergelijken met het archetype “den dikke en den dunne”, (zoals ook bv. de hoofdpersonages van Wachten op Godot, Beckett 1952).  Al in het spel merk je een contrast: waar de dochter eerder kinds en lacherig speelt, speelt de vader eerder onzeker en verward.

Daarnaast bevat de voorstelling ook interessante muzikale onderbouwing. Jos neemt er een mondharmonica bij en een shake egg representeert een fiets. Er wordt soms gezongen en de soundscape begeleidt verder mee in het verhaal. Het nijgt soms zelf wel naar kleinkunst.

Eén van de sterkste scènes was in het begin van het stuk. De dochter, Nessie, krijgt een geel vierkant op haar geprojecteerd en voert een krachtige monoloog over het bandwerk in de fabriek. Dit terwijl de vader aan de schijnende (carrousel)projector zit en het beeld voortduren afkapt als een vissenkop, met een mes. Het strakke en rappe ritme dat hij hierdoor creëert en het afwisselend wel en niet worden geprojecteerd van het gele vak op Nessie geven een extra dynamiek aan de monoloog. Zowel in muziek, tekst als beweging is er voortdurend een bepaalde cadans die het levendig en interessant houdt. Dit ook doorheen de andere stevige monologen die vaak bestaan uit opsommingen en korte zinnen.

Tussen het gelach door zit een traan verscholen. Het is een komische voorstelling met een hele harde laag er bovenop. Een tragikomedie is dus wel het juiste genre voor deze voorstelling. Al zou ik het ook gewoon evengoed gewoon een kunstwerk kunnen noemen. Zoals ik al zei, creëerde Michaël een voorstelling die alle kunsten combineert en op een nauwkeurige manier afweegt. Het is een totaal ervaring zonder overweldigd te worden.

Deze voorstelling bewees voor mij nogmaals dat theater dé kunst der kunsten is. Michaël, zijn cast topacteurs en alle andere bijdragers wisten mij te fascineren van het begin tot het einde. Paling is voor mij zeker geslaagd!

De voorstelling speelt in december nog in Kortrijk en gaat nu op tournee. Meer info vind je op deze website.

foto’s: (onder leiding van) Kurt Van Der Elst

TEASER PALING

This is “TEASER PALING” by Theater Antigone on Vimeo, the home for high quality videos and the people who love them.


Rune Wittouck (°2001) studeert momenteel Kunstwetenschappen: Podium- en Mediakunsten aan UGent.

Lees ook:

Rune Wittouck

Plaats een reactie

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.